Botox in je billen

MST ontwikkelt pijnvrije methoden tegen aambeien, fistels en fissuren

Botox kennen we van de schoonheidsbehandelingen. Rimpels ontspannen ervan en de huid ziet er weer glad uit. In het Medisch Spectrum Twente (MST) in Enschede wordt het gebruikt voor een heel ander doel: om kloofjes in de anus te genezen. Pijn lijden is altijd heel gewoon geweest als het om aandoeningen als aambeien, fistels of fissuren gaat. De meeste mensen kunnen na de ingreep niet eens fatsoenlijk zitten, laat staan dat ze normaal naar het toilet kunnen. De relatief onschuldige ingrepen hebben daarnaast een groot risico op incontinentie. Volgens chirurg dr. Joost Klaase van het Medisch Spectrum Twente in Enschede ligt het percentage zelfs op dertig procent als het gaat om patiënten die incontinent raken nadat ze zich hebben laten helpen aan hun fistels.

Fistels zijn kleine ‘gangetjes’ van de endeldarm of anus, die vaak veroorzaakt worden door een abces of ontsteking. Bij sommige mensen groeit het kanaal waarmee de ontsteking zich een weg naar buiten baant, niet meer dicht, waardoor vervelende problemen ontstaan. Klaase ziet mannen en vrouwen op zijn spreekuur die luiers moeten dragen, omdat er een rechtstreekse verbinding vanuit de endeldarm tot stand is gekomen. ‘Dat betekent dat er vocht weg lekt en in sommige gevallen ontlasting.’

Toch weerhoudt het risico op incontinentie veel patiënten van een operatieve ingreep, waarbij de verbinding, de fistel dus, wordt doorgesneden. Om dat risico in te perken, heeft chirurg Klaase samen met arts-assistent Marianne Witte onderzoek gedaan naar een nieuwe methode, waarbij lijmweefsel in de fistel wordt gespoten. Die nieuwe ingreep is niet alleen zonder risico’s, hij is ook volstrekt pijnloos. In de vakliteratuur is de methode al vaker beschreven, maar het MST is het eerste ziekenhuis dat het spuiten van lijmweefsel op grote schaal heeft toegepast in de praktijk. De onderzoeken zijn hoopgevend; voor maar liefst 55 procent van de patiënten die in Enschede langs kwamen, heeft het lijmweefsel de fistels defintief gedicht.

Een fistel of aambei is niet het soort aandoening dat levensbedreigende vormen kan aannemen. ‘Ongelooflijk vervelend, maar medisch gezien niet gevaarlijk.’ Maar toch zijn er veel mensen die erdoor in hun doen en laten beperkt worden. ‘Je hoort er niemand over, er rust toch een bepaald taboe op. Mensen vinden het vies en vervelend. Maar als je ziet hoe vaak het voorkomt, dan is dat enorm’, volgens Klaase. Vooral in Twente, vermoedt de chrirurg, een regio die te boek staat als ‘relatief arm’. ‘Van de wat armere gebieden is bekend dat de voedingsgewoonten er over het algemeen wat slechter zijn.’ Een slecht eetpatroon belemmert de stoelgang en wie veel en hard perst, krijgt een paar aambeien of wondjes cadeau die niet maar zo verdwijnen.

De fissuur (kloofje) is zo’n voorbeeld dat nauwelijks geneest. Een willekeurige pijnprikkel zorgt er automatisch voor dat de kringspier aanspant, waardoor de wondjes telkens weer open springen. Er zijn zalfjes verkrijgbaar, als die niet helpen wordt er een zogenoemd ‘knipje’ gezet. Wat simpel gezegd betekent dat de schaar erin gaat om de druk rond de sluitspier te verminderen. Ook hier geldt een groot risico, omdat alle spanning kan verdwijnen en patiënten daardoor geen ontlasting meer kunnen ophouden. De behandeling van inknippen en oprekken is effectief, maar behelst ook een enorm risico voor een betrekkelijk klein probleem, erkent Klaase.

En de oplossing is, zo blijkt na onderzoek, eigenlijk heel eenvoudig: botox in je billen. ‘Botox is vooral bekend van de schoonheidsbehandeling. Rimpels verdwijnen na het injecteren van een hoge dosis botox, omdat de rimpels ontspannen.’ In Enschede zijn de laatste tijd dertig patiënten behandeld met een lage dosering botox om te genezen van hun fissuur. Maar liefst 73 procent is daardoor van de klachten genezen. Ook hier is het adagium ‘pijnloos en zonder risico’. In samenwerking met andere ziekenhuizen gaat het MST nu groter onderzoek doen naar de werking van botoxinjecties. ‘Als het werkt, gaan we straks ook huisartsen trainen om botox te injecteren.’

Niet alleen het risico op incontinentie moet door de nieuwe methoden straks minder worden, ook de drempel van patiënten om zich op het spreekuur te melden met fistels, fissuren en aambeien moet lager zijn. ‘We zijn eigenlijk in dat hele gebied op zoek naar pijnvrije oplossingen’, zegt de chirurg. ‘De nieuwe technieken zijn heel elegant en we kunnen ze hier in het MST nu aan onze patiënten aanbieden. We zijn heel tevreden over de resultaten, opereren kunnen we natuurlijk altijd nog.’ De nieuwe behandelingen worden overigens allemaal vergoed door de zorgverzekeraars. Arts-assistente Marianne Witte won onlangs op de najaarsvergaderingen van de Nederlandse Vereniging voor Heelkunde een prijs voor het onderzoek naar fistels. Ze werd geselecteerd uit 26 inzendingen.

Met dank aan