Dementie

Vaak wordt de geheugenpolikliniek meteen in verband gebracht met dementie. Bij geheugenproblemen is er echter niet altijd sprake van dementie. Er kunnen ook andere oorzaken zijn voor geheugenproblemen. Zoals een depressie, een tekort aan vitamine B12 of een teveel aan medicatie. Daarnaast kan er sprake zijn van een goedaardige vergeetachtigheid, die veel bij ouderen voorkomt (normale veroudering) en niet hoeft te leiden tot dementie. In dat geval kan onderzoek ongerustheid wegnemen. De term dementie wijst op een combinatie van klachten en symptomen. Hierbij gaat het vaak om een achteruitgang van het geheugen en kan leiden tot beperkingen in het dagelijks leven. Er zijn verschillende vormen van dementie. Hieronder wordt de meest voorkomende vormen in het kort toegelicht.

Ziekte van Alzheimer

De meest voorkomende vorm van dementie op oudere leeftijd is de ziekte van Alzheimer. 60-70% van de patiënten met dementie heeft de ziekte van Alzheimer. De ziekte openbaart zich in het begin met geheugenproblemen. Daarnaast worden ook andere aspecten van het functioneren aangetast als: oriëntatie, praktisch handelen, taalproblemen, moeite met herkenning. Ook kunnen er veranderingen in het karakter voorkomen, zoals: prikkelbaarheid, achterdocht, verminderd initiatief. Na verloop van tijd worden de symptomen erger, waardoor het zelfstandig functioneren moeilijk kan worden. Waardoor de ziekte van Alzheimer ontstaat is nog onduidelijk. Wel zijn er typische veranderingen in het brein, zogenaamde seniele plaques en tangles (neerslaan van eiwit waardoor zenuwcellen afsterven).

Vasculaire Dementie

Na de ziekte van Alzheimer komt deze vorm van dementie het meest voor. Zij wordt veroorzaakt door een verstoorde doorbloeding van de hersenen. De klachten hangen af van de plaats en uitgebreidheid van de doorbloedingsstoornissen. De ziekte kenmerkt zich door het plotseling wegvallen van functies en heeft een wisselend beloop. Tussen de verslechteringen is vaak sprake van een zekere mate van stabiliteit. Veel mensen die lijden aan vasculaire dementie hebben een voorgeschiedenis van hart- en vaatlijden, bij voorbeeld: hartritmestoornissen, TIA’s, chronisch hoge bloeddruk. Kenmerkend bij deze vorm van dementie is de combinatie van geestelijke achteruitgang en lichamelijke verschijnselen. Problemen met lopen, praten, slikken of plassen kunnen optreden door verlamming of gevoelsverlies als gevolg van de hersenbeschadiging. Daarnaast kunnen mensen met vasculaire dementie zich lange tijd bewust blijven van hun geestelijke achteruitgang, waardoor er soms sprake is van opstandigheid en somberheid.

Fronto-temporale dementie

Synoniemen voor deze vorm van dementie zijn ‘Ziekte van Pick’ of ‘frontaalkwabdementie’.

Bij deze aandoening wordt vooral het voorste gedeelte van de hersenen aangetast.

De eerste verschijnselen uiten zich met name in geleidelijke veranderingen in gedrag en persoonlijkheid. Zo kan er sprake zijn van verminderd nemen van initiatief, meer teruggetrokken zijn en verminderd emotioneel betrokken zijn. Daarnaast kan betrokkene juist veel meer ‘ontremd’ zijn en bij voorbeeld ongepaste opmerkingen maken of ongepast veel eten. Het vermogen tot plannen en organiseren is verminderd , waardoor ingewikkelde handelingen snel gevaarlijk worden ( zoals autorijden) , doordat betrokkene wordt afgeleid, te snel of te langzaam rijdt of stoplichten negeert. Dwangmatig gedrag is een van de meest opvallende en kenmerkende gedragingen bij deze vorm van dementie; het dagelijks leven moet volgens een vast patroon lopen. Geheugenproblemen staan bij deze ziekte , in tegenstelling tot de ziekte van Alzheimer, aanvankelijk niet op de voorgrond. De ziekte begint meestal op relatief jonge leeftijd, vaak voor het 65-e jaar.

Lewy Body dementie

Deze vorm van dementie dankt haar naam aan de zogenaamde Lewy bodies (lichaampjes) die voorkomen in de hersencellen van mensen die aan deze vorm van dementie lijden; dit is een abnormale inkapseling van eiwitbevattend materiaal. Bij deze vorm van dementie komen, net als bij de ziekte van Alzheimer, geheugen en spraakstoornissen voor. Daarnaast kenmerkt zich de ziekte door aandachtstoornissen, vertraagd denken en handelen en zijn mensen die aan deze ziekte lijden mentaal minder flexibel. De eerste klachten zijn vaak psychiatrische symptomen, zoals verwardheid, visuele hallucinaties (dingen zien die er niet zijn) en veranderingen in gedrag. Typerend is het schommelende beloop in geestelijk functioneren , soms kunnen mensen heel helder zijn en dit kan van uur tot uur of van dag tot dag veranderen. Ook typisch is het voorkomen van Parkinson verschijnselen, zoals stijfheid, traagheid, gebogen postuur, afwijkende manier van lopen