home home  printversie printversie home mammacare > nazorg

Lymfoedeem

Wanneer bij u de lymfeklieren in de oksel zijn verwijderd kan lymfevocht moeilijker vanuit uw arm en /of hand worden afgevoerd. Meestal vindt het lymfevocht andere goede afvoerwegen, maar soms kan zich vocht ophopen in de arm of hand waardoor deze dikker wordt. Dit noemen we lymfoedeem. Soms is de zwelling nauwelijks te zien. De kans op lymfoedeem wordt groter als de oksel na de operatie bestraald moet worden. Lymfoedeem kan meteen na de operatie optreden maar ook nog jaren erna. Het is daarom belangrijk om aandacht te blijven besteden aan het voorkomen ervan. Meer informatie vindt u hierover in de folder ‘Lymfoedeem in de arm voorkomen’.

Tijdens de controleafspraak op de poli krijgt u een verwijzing voor een fysiotherapeut met aandachtsgebied oedeem. Zij zal u begeleiden in het bewegen van uw arm/schouder en indien nodig oedeemtherapie toepassen.

Er zijn verschillende behandelmogelijkheden van zowel beginnende als terugkomende lymfoedeem. Er is ook een folder van het KWF 'Lymfoedeem bij kanker'. U kunt de folder bestellen via de KWF Kanker Infolijn (0800)  022 66 22 of via www.kankerbestrijding.nl.

Folder Lymfoedeem in de arm voorkomen

U heeft in ons ziekenhuis een operatie voor borstkanker ondergaan, waarbij lymfeklieren uit uw oksel zijn verwijderd. Er bestaat hierdoor kans op een opeenhoping van vocht (lymfoedeem) in de arm.

Het lymfestelsel

Het lymfestelsel is een nuttig systeem om allerlei afvalstoffen uit het lichaam te verwijderen. Het lymfestelsel bestaat uit lymfeklieren en lymfevaten en is gevuld met lymfevocht.

De lymfeklieren zijn met elkaar verbonden door middel van de lymfe vaten die uiteindelijk uitmonden in de bloedsomloop. In de lymfeklieren worden bacteriën, virussen en andere ziekteverwekkers onschadelijk gemaakt. Borstkanker verspreidt zich doorgaans het eerst naar de lymfeklieren in de oksel (okselklieren). Vanuit deze klieren kan borstkanker zich verder in

het lichaam uitzaaien. Het is daarom vaak noodzakelijk tijdens de operatie naast de tumor ook aangrenzende lymfeklieren te verwijderen. Lymfeklieren kunnen door bestraling worden beschadigd, ze werken daarna minder goed. Op bovenstaand plaatje ziet u de lymfeklieren (de knoopjes) en de lymfevaten (de lijntjes).

Ontstaan van lymfoedeem

Door het verwijderen van de okselklieren kan lymfevocht moeilijker vanuit uw arm en / of hand worden afgevoerd. Meestal vindt het lymfevocht andere goede afvoerwegen, maar soms kan er zich vocht ophopen in de arm en / of hand waardoor deze dikker wordt. Dit verschijnsel wordt lymfoedeem genoemd. Soms is de zwelling nauwelijks te zien, soms wordt de arm dik. Ongeveer één op de tien patiënten krijgt na deze operatie te maken met een hinderlijke dikke arm. De kans op lymfoedeem wordt groter als de oksel na de operatie bestraald moet worden. Lymfoedeem kan meteen na de operatie optreden, maar ook nog jaren erna. Het is daarom belangrijk aandacht te blijven besteden aan het voorkomen ervan. Als lymfoedeem eenmaal ontstaat gaat het niet vanzelf weg en het kan zeer hinderlijk zijn.

Leefregels om lymfoedeem te voorkomen

U kunt zelf actief lymfoedeem proberen te voorkomen. Let op de signalen die uw lichaam geeft. Wordt uw arm moe wordt of krijgt u pijn in uw arm en schouder, geef de arm dan rust en leg het hoger op een kussen. Als u dit tijdig doet, is de kans groot dat de klachten weer vanzelf verdwijnen. Daarnaast zijn de volgende voorzorgsmaatregelen belangrijk:

Voorkom wondjes en infecties aan arm en hand.

Wondjes kunnen de aan- en afvoer van lymfevocht verstoren en infecties kunnen de lymfebanen beschadigen.

·

probeer wondjes te voorkomen, ontsmet eventuele wondjes goed met een desinfecterend middel en doe er een pleister op. Tip: koop enkele flesjes Sterilon en bewaar deze op handige plaatsen zoals keukenla, jaszak, handtas;

·

draag handschoenen bij ruwe karweitjes zoals vuil huishoudelijk werk en tuinieren;

·

vet de huid regelmatig in om kloofjes en kapotte nagelriempjes te voorkomen;

·

zorg voor schone nagels en handen;

·

laat u niet prikken in de arm van de geopereerde zijde, bijvoorbeeld bij afnemen van bloed, injecties, infuus inbrengen;

·

krab puistjes en insectenbeten niet open;

·

bij het ontharen geen scheermesje maar een crème gebruiken, let hierbij op huidirritatie;

·

wees voorzichtig met prikken, snijden en branden;

·

gebruik een vingerhoed bij het naaien;

·

neem bij kneuzingen, verstuikingen of ontstekingen contact op met uw huisarts.

Voorkom overbelasting van de arm

Bij intensief gebruik van de spieren gaat er veel bloed naar de spieren. Een gedeelte van dit bloed moet afgevoerd worden via het lymfestelsel. Dit stelsel kan overbelast raken, waardoor lymfoedeem ontstaat. U kunt dit voorkomen door uw activiteiten / werkzaamheden rustig op te bouwen, kijk wat uw arm kan hebben.

·

las pauzes in bij bijvoorbeeld computeren, handwerken, breien en tuinieren;

·

vermijd zwaar tillen, trekken, zwaar huishoudelijk werk en intensief sporten;

·

verdeel lichamelijk werk zoveel mogelijk over de dag;

·

leg uw arm en hand wat hoger als u ligt of zit. U kunt hiervoor een kussen gebruiken;

·

laat uw hand dan niet voortdurend naar beneden hangen als u lang staat, maar steek uw hand in de jaszak.

Blijf in beweging

Door de beweging van de spieren stroomt het lymfevocht beter door en wordt het beter afgevoerd.

·

probeer uw arm niet teveel te ontzien; normaal bewegen en licht sporten is prima;

·

ga regelmatig wandelen, zwemmen of fietsen;

·

zorg ervoor dat bewegen niet leidt tot vermoeidheid of pijn in de arm / schouder;

·

zoek een evenwicht tussen rust en inspanning.

Vermijd extreme warmte en kou

Extreme warmte of kou heeft tot gevolg dat er veel bloed naar het weefsel komt, waardoor er een ophoping van lymfevocht kan ontstaan.

pas op met heet douchen / baden, saunabezoek en zonnebaden. Voorkom in ieder geval zonnebrand;

·

span u bij warm weer niet overmatig in, las pauzes in en doe af en toe arm- en schouderoefeningen;

·

indien u bestraald bent, mag het bestraalde gebied niet in de zon;

·

gebruik bij huishoudelijk werk niet te heet water;

·

wees voorzichtig met stoom bij bijvoorbeeld aardappelen afgieten;

·

gebruik geen kruik, ‘kersenpittenzak’, rode lamp of warme pakkingen op uw arm of schouder.

Vermijd druk op de arm en schouder

Druk op de arm en schouder verminderd de bloed- en lymfe doorstroming, waardoor de kans op lymfoedeem verhoogd.

·

laat geen bloeddruk meten aan de arm van de geopereerde zijde;

·

draag een goed passende bh. Er zijn speciale bh’s te koop met brede schouderbanden en een brede elastische onderrand Ook zijn er losse schouderstukjes verkrijgbaar voor onder de bandjes;

·

draag geen knellende kleding, sieraden of ‘mouwophouders’;

·

koop geen zware prothese. Kies eventueel voor een lichtgewicht exemplaar of voor een zogenaamde contactprothese, die op de huid geplakt wordt en dus minder aan de schouder ‘hangt’ (deze prothese is niet geschikt wanneer u pas bestraald bent).

Reizen

Tijdens vliegreizen hebben veel mensen wat dikkere handen of voeten vanwege het drukverschil. Neem tijdens de reis wat beweging en doe ook af en toe uw oefeningen. Doe dit ook bij lange autoritten en busreizen.

Wat te doen als u klachten krijgt

Al uw aandacht en leefregels ten spijt kan er toch lymfoedeem ontstaan. Waarom de één het wel krijgt en de ander het niet, is onduidelijk. Hoe eerder maatregelen getroffen worden hoe groter de kans is dat lymfoedeem kan worden verholpen. Het knellen van een ring, horlogebandje of mouw kan bijvoorbeeld de eerste aanwijzing van lymfoedeem zijn. De klachten die zich kunnen voordoen wanneer lymfoedeem in arm, hand, oksel, borst of rug ontstaat, zijn:

·

zwelling (eventueel tijdelijk);

·

een zwaar, gespannen of moe gevoel;

·

pijn en / of tintelingen;

·

functieverlies en / of bewegingsbeperking;

·

huidafwijkingen;

·

infecties.

Heeft u een infectie aan de arm of wordt uw arm dik, rood en / of warm wordt, neem dan meteen contact op met uw huisarts. Het is mogelijk dat u hierbij ook een griepgevoel krijgt, hetgeen kan wijzen op ‘wondroos’. De huisarts zal u antibiotica voorschrijven.

Bij de andere klachten adviseren wij om uw arm rust te geven en wat hoger te leggen. Als de klachten binnen drie dagen niet verminderen, neem dan contact op met uw huisarts of mammacareverpleegkundige. De mammacareverpleegkundige is verbonden aan het multidisciplinair team van ons Centrum voor Mammacare, waarin chirurg en mammacareverpleegkundige nauw samen met onder andere radioloog, patholoog en fysiotherapeut. Dit team is gespecialiseerd in onderzoek en behandeling van patiënten met borstkanker.

Borstreconstructie »


Lees verder...
Begeleiding
Chirurg- oncoloog, radiotherapeut, nurse practitioner mammacare
Mammacare verpleegkundige
Medisch maatschappelijk werker
Geestelijke verzorger
Diëtist
Klinisch psycholoog
Oncologie verpleegkundige
Oncologische revalidatie
Herstel & balans
Wondgenezing
Protheses
Oedeemfysiotherapeut
Fysiotherapie
Lymfoedeem
Borstreconstructie
Nacontrole
Niet meer genezen
Santeon
 



home

Inloggen

home sitemap zoeken disclaimer copyright  Contact