Verdieping publicatie sterftecijfers

Publicatie sterftecijfers 2018 MST

In 2018 varieert de HSMR van de Nederlandse ziekenhuizen van 64 tot 122. Medisch Spectrum Twente heeft over 2018 een HSMR van 110 met een 95% betrouwbaarheidsinterval van 102 – 118. De HSMR van 2018 wijkt daarmee significant af van het landelijk gemiddelde.

Er wordt ook een HSMR berekend over meerdere jaren. Deze driejaars-HSMR geeft een preciezer, maar minder actueel beeld. De HSMR van MST over de periode 2016-2018 is 102 met een 95% betrouwbaarheidsinterval van 98 – 107. De driejaars-HSMR van MST wijkt daarmee niet significant af van het landelijk gemiddelde.

Wat is de HSMR?

De HSMR staat voor Hospital Standardised Mortality Ratio en is een indicator om sterftecijfers in de Nederlandse ziekenhuizen met elkaar te vergelijken. Omdat ziekenhuizen soms veel van elkaar verschillen als het gaat om het type patiënten dat wordt opgenomen wordt er gecorrigeerd voor gegevens die van invloed zijn op de sterftekans; Er wordt gecorrigeerd voor leeftijd, geslacht, sociaal- economische status, de zwaarte van de hoofddiagnose, de urgentie van de opname, eventueel aanwezige nevendiagnosen, de herkomst van patiënt, het jaar van ontslag en de maand waarin patiënt is opgenomen.

Naast het ziekenhuisbrede sterftecijfer worden er ook sterftecijfers per aandoening berekend. Deze worden SMR’s (Standardised Mortality Ratio) genoemd. Het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) berekent elk jaar voor alle Nederlandse ziekenhuizen de HSMR en SMR’s.

Ieder ziekenhuis is verplicht om de sterftecijfers (zowel HSMR als SMR’s) openbaar te maken.

Wat zegt de HSMR?

De HSMR geeft aan of het aantal daadwerkelijk overleden patiënten in een ziekenhuis hoger of lager is dan verwacht mag worden ten opzichte van het landelijk gemiddelde.

De gemiddelde HSMR wordt ieder jaar op 100 gesteld. Een HSMR boven de 100 waarbij ook de betrouwbaarheidsinterval boven de 100 ligt geeft aan dat er in het ziekenhuis meer patiënten zijn overleden dan op basis van het landelijk gemiddelde mag worden verwacht. Een HSMR onder de 100 waarbij ook de betrouwbaarheidsinterval onder de 100 ligt geeft aan dat er in het ziekenhuis minder patiënten zijn overleden dan op basis van het landelijk gemiddelde mag worden verwacht.

Hoe komt de HSMR tot stand?

Na afloop van iedere opname worden voor iedere patiënt een groot aantal gegevens geregistreerd. Dit leidt voor iedere patiënt tot een genoemde verwachte sterftekans. Al deze sterftekansen van alle patiënten samen leiden tot een verwacht sterftecijfer per ziekenhuis.

Omdat de algehele conditie van de patiënt bepalend is voor het risico om te overlijden als gevolg van behandeling in het ziekenhuis is het belangrijk dat deze registratie voor alle opnamen zo correct en volledig mogelijk is, omdat daarmee de verwachte sterftekans zo correct mogelijk wordt weergegeven.

Beperkingen van de HSMR

Ondanks dat de HSMR gezien wordt als een indicator om sterfte in ziekenhuizen te vergelijken, zijn er toch een aantal factoren die de cijfers kunnen beïnvloeden en waarvoor niet gecorrigeerd kan worden. In sommige regio’s van Nederland sterven mensen bijvoorbeeld liever thuis of in een hospice dan in een ziekenhuis, wat van invloed is op het aantal patiënten dat in een ziekenhuis overlijdt. Daarnaast is de manier waarop de registratie plaatsvindt van invloed op de cijfers en gebeurt dit niet in alle ziekenhuizen precies hetzelfde. Wat ook van invloed kan zijn, is dat ziekenhuizen zich steeds vaker specialiseren in de behandeling van bepaalde aandoeningen. Daardoor nemen zij patiënten over van andere ziekenhuizen die de behandeling niet uitvoeren, er is dan vanzelfsprekend bij een bepaalde aandoening meer sterfte in het ziekenhuis dat de behandeling uitvoert dan in het ziekenhuis waar de behandeling niet wordt uitgevoerd. De HSMR kan hier op dit moment nog onvoldoende voor corrigeren.

Mede daarom zijn de sterftecijfers minder geschikt voor vergelijking tussen ziekenhuizen, maar wel heel goed bruikbaar om de ontwikkelingen over de jaren in een individueel ziekenhuis weer te geven.

Hoe was de HSMR van Medisch Spectrum Twente over de afgelopen jaren?

In de tabel hieronder is de HSMR van Medisch Spectrum Twente van de afgelopen jaren weergegeven.

2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018
HSMR van MST 95 91 115 107 100 101 110
95% Betrouwbaarheids-interval 85-107 83-99 109-129 100-117 93-108 93-110 102- 118

 

3-jaarsperiode HSMR 95%-BI
2007-2009 95 [90-99]
2008-2010 95 [90-99]
2009-2011 99 [94-103]
2010-2012 97 [92-102]
2011-2013 98 [93-103]
2012-2014 102 [96-107]
2013-2015 104 [100-109]
2014-2016 107 [102-112]
2015-2017 103 [98-108]
2016-2018 102 [98-107]

Wat doet MST met gegevens over sterfte?

Als een ziekenhuis een statistisch significant hoge HSMR heeft, kan dit duiden op tekortkomingen in de kwaliteit van de zorg (zogenaamde zorggerelateerde schade), maar er kunnen ook andere oorzaken zijn voor de verhoogde HSMR, bijvoorbeeld een afwijkende registratie of mogelijk is er in het ziekenhuis sprake van bijzondere patiëntkenmerken waar de HSMR onvoldoende voor kan corrigeren. Door binnen het ziekenhuis dossieronderzoek uit te voeren bij overleden patiënten kan waardevolle informatie verkregen worden om mogelijke tekortkomingen in de kwaliteit van zorg op te sporen.

Binnen MST is een multidisciplinaire commissie ingesteld die voortdurend dossiers van overleden patiënten systematisch onderzoekt om lering te trekken uit wat er gebeurd is. Op basis daarvan worden maatregelen genomen om zorggelateerde schade op te sporen, trends te signaleren en de kwaliteit van zorg te verbeteren. Iedere casus wordt volgens een vast format beoordeeld en er volgt een terugkoppeling naar de betreffende vakgroep. Eventuele verbetermaatregelen worden gezamenlijk vastgesteld en de voortgang hierop wordt bewaakt.

Waar bent u naar op zoek?