Natrium arm dieet

Natrium is een mineraal dat onderdeel is van zout. Een gram zout bevat vierhonderd
milligram natrium. De chemische naam voor zout is natriumchloride (NaCl).
Natrium komt van nature in het menselijk lichaam voor en is onmisbaar. Een van de
functies van natrium is het regelen van de waterhuishouding van het lichaam.
Het lichaam heeft een tot drie gram zout per dag nodig. In Nederland eten we
gemiddeld ongeveer negen gram zout per dag. Dat is dus veel meer dan nodig.
Uw lichaam kan het natrium uit voeding niet goed verwerken. Dit kan leiden tot een
hoge bloeddruk en het vasthouden van vocht. Hierdoor kan uw hart overbelast raken.
Daarom is het nodig dat u minder natrium gaat gebruiken. In deze brochure leest u hoe u een natriumbeperkt (zoutarm) dieet kunt samenstellen en toch gezond en lekker kunt blijven eten.

Natrium in voedingsmiddelen
Alle voedingsmiddelen bevatten van nature kleine hoeveelheden natrium. Daarnaast zit natrium in het zout dat vrijwel iedereen gebruikt om voedsel op smaak te brengen. Ook voedselproducenten voegen zout (en daarmee dus ook natrium) toe aan producten, om de smaak te verbeteren of om voedingsmiddelen langer houdbaar te maken. In plaats van zout wordt soms bouillonpoeder gebruikt. Het product bevat dan wel natrium, ook al is er geen zout gebruikt.

Minder zout eten
Om lichamelijke klachten zoals een hoge bloeddruk of vocht vasthouden te voorkomen of te verminderen, is het nodig dat u minder natrium gaat gebruiken. In de praktijk betekent dit dat u minder zout moet gaan eten.

Gezonde voeding
Het is belangrijk gezond en gevarieerd te eten, ook al heeft u een natriumbeperkt dieet. Alleen dan krijgt u alle voedingsstoffen binnen die u nodig heeft om in een goede conditie te komen of te blijven. In bijlage 1 vindt u een overzicht van de aanbevolen hoeveelheden voedingsmiddelen per dag.

Basisregels
De diëtist bespreekt met u uw individuele dieet. Wanneer dat afwijkt van de richtlijnen in deze brochure, moet u altijd de adviezen van de diëtist opvolgen. Hier geven we al leen algemene uitgangspunten voor een natriumbeperkt dieet.
De basisregels om de hoeveelheid natrium in uw voeding te beperken, zijn:

  • Gebruik geen zout bij het koken. In bijlage 3 vindt u recepten van een aantal  basisgerechten zonder zout.
  • Voeg aan tafel geen zout toe aan uw eten.
  • Gebruik zo min mogelijk of helemaal geen producten die veel zout bevatten.

Het etiket
Op het etiket van voorverpakte producten staat hoeveel natrium (Na) erin zit. Door etiketten te vergelijken, kunt u het product kiezen met een laag natriumgehalte. Als op het etiket staat dat het product zoutloos is, dan zit er ook werkelijk geen zout in. Dit is in Nederland wettelijk vastgelegd. Ook als op het etiket staat ’geen zout toegevoegd’, ‘ongezouten’, ‘bereid zonder zout’, ‘gefabriceerd zonder zout’, ‘zonder toegevoegd zout’ of ‘zonder toevoeging van zout’, weet u zeker dat het product zonder natriumzout is bereid.

Als op het etiket staat ‘laag natriumgehalte’ of ‘laag zoutgehalte’, dan bevat het product minder dan veertig milligram natrium per honderd gram of per honderd milliliter. Er kunnen dan echter nog wel andere ingrediënten in het product zitten die zout bevatten, zoals bijvoorbeeld bouillonpoeder. In dat geval is het product niet geschikt voor het natriumbeperkte dieet. Ook al staat er dus ‘laag natriumgehalte’ of ‘laag zoutgehalte’ op het etiket, dan nog moet u controleren of er geen andere ingrediënten met zout zijn gebruikt.
Als u twijfelt of een voedingsmiddel geschikt is voor uw dieet, kunt u dit altijd met uw diëtist overleggen.

Wel eten: verse, onbewerkte producten
Verse, onbewerkte voedingsmiddelen bevatten maar weinig zout. ‘Onbewerkt’ wil zeggen ongekookt, niet gemarineerd, zonder dressing, niet verwerkt in een kant-en-klare salade, enz.
Onbewerkte groente, fruit, aardappelen, rijst, pasta, vlees, kip, kalkoen en vis kunt u prima gebruiken in uw dieet. Ook brood, melk en melkproducten zoals yoghurt en zure room kunt u gewoon blijven gebruiken.

Kruiden en specerijen
Kruiden en specerijen geven kleur, geur en smaak aan het eten. Dat wordt extra belangrijk als er geen zout gebruikt wordt. Maak daarom gebruik van kruiden en specerijen (vers, gedroogd of uit de diepvries): basilicum, bieslook, foelie, gemberpoeder, koriander, kerrie, knoflook (poeder), kruidnagel, nootmuskaat, paprikapoeder, peper, peterselie, tijm, enz.
De meeste kant-en-klare kruidenmixen bevatten zout en zijn daarom niet geschikt voor het natriumbeperkte dieet. Er zijn wel kant-en-klare kruidenmixen te koop zonder toegevoegd zout, maar u kunt ook heel gemakkelijk zelf een lekkere kruidenmix maken.

Kies voedingsmiddelen met minder zout

Kaas met minder zout
Kaas bevat veel zout, dit geldt zowel voor jonge, belegen als oude kaas. Kies daarom voor kaas met minder zout zoals Maaslander, Maasdammer, IJsselkaas, Emmentaler en Gruy8re. Deze soorten bevatten 25 tot 35 procent minder zout dan ’gewone’ kaas. Er zijn ook kaassoorten die minder zout én minder vet bevatten, zoals Milner en Westlite 30+.

Lichtgezouten vleeswaren
Sommige vleeswaren bevatten minder zout dan andere. Voorbeelden van minder zoute vlees waren zijn filet americain, rosbief, licht gezouten rookvlees, fricandeau, kalkoenfilet en kipfilet. U kunt ook zelf vlees bakken of braden (zonder zout), dit in dunne plakjes snijden als het koud is en het als broodbeleg gebruiken.

Ongezouten broodsmeersel
Gebruik bij voorkeur ongezouten broodsmeersel (boter, margarine, enz.).

Zoutsoorten met minder natrium
U kunt het beste de smaak van zout afwennen. Als u af en toe toch zout wilt gebruiken, neem dan zoutsoorten die minder natrium bevatten, zoals halvazout en dieetzout (bijvoorbeeld JoZoVitaal en Losalt). Het natrium in deze zouten is gedeeltelijk of helemaal vervangen door kalium. Deze zouten bevatten vijftig tot negentig procent minder natrium. Toch kunt u ook deze zouten het beste zo min mogelijk gebruiken.
Zeezout, aromazout en kruidenzout, zoals selderijzout en uienzout bevatten evenveel natrium als gewoon zout en worden in het natriumbeperkte dieet afgeraden.

Niet of zo min mogelijk eten
De volgende producten bevatten altijd veel zout; deze kunt u dus beter niet of zo min mogelijk eten:

  • kant-en-klare of gedroogde soep
  • bouillon, zowel blokjes als poeder
  • gemarineerd, gekruid, gerookt of gepaneerd vlees en vleesproducten
  • gemarineerde, gekruide, gerookte of gepaneerde kip of kipproducten
  • gemarineerde, gekruide, gerookte of gepaneerde kalkoen of kalkoenproducten
  • gepaneerde, gemarineerde, gerookte en gestoomde vis
  • zure haring, zoute haring, vis uit blik of glas
  • schaal- en schelpdieren (bevatten van nature veel zout)
  • groenten uit blik en glas en diepvriesgroente ˆ la cr8me
  • houdbare snijbonen, houdbare rode kool en (houdbare) zuurkool
  • kant-en-klare maaltijden en gerechten
  • kant-en-klare aardappelproducten, zoals aardappelpuree uit een zakje en aardappelkroketten
  • mixen voor gerechten, zoals voor bami, nasi, macaroni, kip tandoori en chili con carne
  • smaakmakers met zout, zoals ketjap (zowel zoete als zoute), ketchup, Maggi
  • strooiaroma, kant-en-klare kruidenmixen, juspoeder, justabletten, sauzen, vetsin
  • hartige snacks zoals frikadellen, kroketten, pizza’s, saucijzenbroodjes, chips, zoute pinda’s
  • augurken, zilveruitjes en ander zoetzuur
  • tomaten- en groentesap.

Drop en zouthout
Drop, zoethout en zoethoutthee bevatten zoethoutwortelextract (glycyrrizine). Deze stof verhoogt de bloeddruk en wordt daarom afgeraden in het natriumbeperkte dieet. Het komt voor in alle dropsoorten (zoete en zoute drop, Engelse drop) en in keelpastilles zoals Pottertjes en Wybertjes. Zoethoutwortelextract zit ook in sommige kauwgomsoorten, bepaalde kruidentheesoorten en sommige hoestdranken.

Tips om smakelijke te eten met minder zout
Lekker op brood:

  • Groente en fruit, zoals tomaat, komkommer, aardbei, kiwi, banaan, ster- en tuinkers, eventueel gecombineerd met roomkaas, lichtgezouten of natriumarme kaas of vleeswaren.
  • In plakjes gesneden (natriumarm) vlees dat over is van de warme maaltijd.
  • Rul gebakken gehakt, op smaak gebracht met kerrie, paprikapoeder en/of knoflook
  • Een ei (zonder zout): gekookt, gebakken of als roerei.
  • Kwark met jam of (verse) kruiden.

Voor de variatie kunt u ook tosti’s van boterhammen maken.

Om meer smaak aan de warme maaltijd te geven:

  • Kook aardappelen en groente met weinig water. Zo blijft de smaak beter behouden. Kook de groente bovendien zo kort mogelijk.
  • Maak gebruik van uien, sjalotten, tomaten, champignons, paprika, radijs, rammenas, knoflook, enz..
  • Experimenteer met kruiden en zelfgemaakte kruidenmengsels of maak gebruik van een kruidenkookboek.

Tussendoortjes:

  • Ongezouten pinda’s of andere ongezouten noten
  • Studentenhaver
  • Dadels, gedroogde vijgen, rozijnen
  • Rauwkost, zoals bleekselderij, tomaten, komkommer, paprika, radijsjes en worteltjes
  • Ongezouten popcorn
  • Een blokje lichtgezouten (of natriumarme) kaas met bijvoorbeeld een druif of een part je mandarijn
  • Een gevuld ei: maak de vulling door het eigeel te prakken met ongezouten (dieet) margarine of boter en kruiden of specerijen.

Buiten de deur eten
In een restaurant kunt u op de menukaart kijken wat binnen uw dieet past, maar u kunt ook vragen of de keuken gerechten zonder zout kan klaarmaken. Het kan handig zijn om van tevoren even te bellen, zodat het restaurant rekening kan houden met uw komst. Als u bent uitgenodigd voor een etentje of een feestje kan het handig zijn om de gastheer of gastvrouw van tevoren te informeren over uw dieetvoorschrift en alvast enige tips te geven.

De eettabel
Voor informatie over voeding kunt u terecht bij het Voedingscentrum in Den Haag. Dit centrum geeft onder andere de Eettabel uit. Daarin staat hoeveel natrium er in de gangbare voedingsmiddelen en gerechten zit. Met behulp van deze tabel kunt u de toegestane hoeveelheid natrium gemakkelijker over de dag verdelen. U kunt de Eettabel aanvragen bij:
Voedingscentrum
Postbus 85700
2508 CK Den Haag
Informatielijn (070) 306 88 88
(op werkdagen van 09.00 tot 17.00 uur)

Meer over voeding
Op deze websites vindt u veel informatie over gezonde voeding:
www.voedingscentrum.nl
www.hartstichting.nl
www.dieetinzicht.nl
www.dieetook.nl (postorderbedrijf voor natriumbeperkte voeding)
www.nvdietist.nl.

Documenten

Richtlijnen en recepten

Begin met typen om te zoeken..

Zoeken
Exact matches only
Search in title
Search in content
Search in excerpt
Filter by Custom Post Type
Pagina