Wat is kanker?

Kanker is verzamelnaam voor meer dan honderd verschillende ziekten. Elke soort is een andere ziekte. Een gemeenschappelijk kenmerk van al deze ziekten is echter een ongeremde celdeling. Het woord oncologie komt van het Griekse ‘onkos’ dat massa of tumor betekent. Het achtervoegsel ‘logie’ betekent studie. Samen is het dus ‘de studie van de tumor’.

Celdeling

Ons lichaam is opgebouwd uit miljarden lichaamscellen. De cellen vormen de bouwstenen van ons lichaam. Voortdurend worden nieuwe cellen gevormd. Dit is noodzakelijk om te kunnen groeien, maar ook om beschadigde en verouderde cellen te kunnen vervangen.
De cellen ontstaan door middel van celdeling. Bij celdeling ontstaat uit één cel twee nieuwe cellen, die zich op hun beurt ook weer delen, enzovoort.

Geregelde celdeling

Gewoonlijk regelt het lichaam de celdeling goed. Elke celkern bevat informatie die de cel een signaal geeft wanneer zij moet gaan delen en wanneer zij daar weer mee moet stoppen. Deze informatie ligt vast in onze genen en wordt doorgegeven van ouder op kind. Dit erfelijk materiaal, ook wel DNA genoemd, komt voor in bijna elke lichaamscel.

Ontregelde celdeling

Bij zoveel miljoenen celdelingen per dag, kan er iets mis gaan. Dit kan door toeval maar ook door allerlei schadelijke invloeden. Doorgaans zorgen reparatiegenen voor herstel van de schade. Soms echter faalt dat beschermingssysteem. Dan gaan genen die de deling, groei en ontwikkeling van een cel regelen, fouten vertonen. Treden er verschillende van dat soort fouten op, dan gaat een cel zich overmatig delen en ontstaat er en gezwel of tumor.

Goed- en kwaadaardig

Er zijn goedaardige (=benigne) en kwaadaardige (=maligne) tumoren. Alleen bij kwaadaardige tumoren spreken we van kanker.

Goedaardige tumor

Goedaardige tumoren zijn meestal goed afgegrensd. Ze groeien niet door andere weefsels heen en verspreiden zich niet door het lichaam. De gevormde cellen dringen geen omringend weefsel binnen. Wél kan zo’n tumor tegen omliggende lichaamsdelen drukken. Dat kan zo hinderlijk zijn, dat de tumor verwijderd moet worden.

Kwaadaardige tumor

Bij kwaadaardige tumoren zijn bepaalde mechanismen in de cellen zo ontregeld dat het lichaam de celdeling niet meer onder controle krijgt. Een kwaadaardige tumor drukt niet alleen omliggend weefsel of organen opzij, maar kan daar ook binnen groeien. De gevormde cellen dringen dus wel omringend weefsel binnen.

Uitzaaiingen

Bij een kwaadaardige tumor kunnen cellen losraken. Deze cellen worden via het bloed en/of lymfe door het lichaam verspreid. Op deze wijze kunnen kankercellen in andere organen terechtkomen en ook daar uitgroeien tot tumoren. Dit zijn uitzaaiingen (=metastasen): uitbreiding van de oorspronkelijke kankercellen op één of meerdere plaatsen in het lichaam.

Kanker te lijf – Science Café

Artsen, onderzoekers en patiënten voeren iedere dag strijd tegen kanker. Veel is nog onduidelijk: waarom leeft de ene patiënt met dezelfde diagnose nog drie jaar terwijl de ander amper een maand haalt?

dr. Walter Mastboom, oncologisch chirurg in MST, liet op donderdag 7 april 2016 in Science Café Enschede zien hoe gezwellen groeien, wat voor soorten kanker er bestaan en wat daar wel en niet tegen te doen is. De dilemma’s van de arts komen ook ter sprake. Op de vraag – ‘dokter, hoe lang nog?’ – kan slechts een statistisch antwoord gegeven worden dat voor ieder individu anders uitpakt.

Klik hier voor een videoregistratie van deze presentatie

Waar bent u naar op zoek?